پیرسازی
 






پیرسازی






هدف:

فولادهای ابزاری که باید پایداری ابعادی بالا داشته باشد بعد از سختکاری یا برگشت، پیرسازی می­ شود. ضمن پیرسازی بخش بیشتر آستنیت باقی مانده به ماتنزیت تحول پیدا می­ کند. بعد از پیرسازی ابعاد فولاد پایدار می­ ماند، بدین معنی که ابعاد آن دیگر تغییر نمی ­کند.

روشها:

در روش پیرسازی طبیعی قطعه کار به مدت چندین ماه در انبار نگهداشته می­ شود، این روش به خاطر اینکه اقتصادی نیست از روش پیرسازی مصنوعی استفاده می­ کنند. پیرسازی مصنوعی به صورت های زیر انجام می­ گیرد:
1- پیرسازی حرارتی در دمای 100-120 درجه سانتیگراد در حمام روغن یا کوره هوای گرم سیر کوله، بسته به ابعاد آن به مدت 20-60 ساعت.
2– پیرسازی نوسانی در دمای 100 درجه سانتیگراد در حمام روغن یا کوره هوای گرم سیرکوله به مدت 2-4 ساعت. خنک کاری در آب نمک با دمای -5 درجه سانتیگراد. این فرایند چندین بار تکرار می­ شود.
3- پیرسازی دما پایین در دمای -80 درجه سانتیگراد تا -100 درجه سانتیگراد. عملیات خنک کاری دما پایین در تجهیزات و مخازن ویژه­ای انجام می گیرد. برای خنک کاری دما پایین از مواد یخ خشک ( از -55 درجه سانتیگراد تا -60 درجه سانتیگراد)، مخلوط یخ خشک – الکل (حدود -80 درجه سانتیگراد) ، هوای مایع (-191 درجه سانتیگراد)، اکسیژن مایع (-183 درجه سانتیگراد) و نیتروژن مایع (-196 درجه سانتیگراد) استفاده می­ شود. بعد از اینکه همه مقاطع قطعه کار خنک شد، که بسته به پارامترهای مختلف حدود 10 تا 20 دقیقه طول می کشد، باید همواره عملیات برگشت روی آن انجام گیرد. برای این کار بهتر است قطعه کار به مدت کوتاهی تا دمای 100 درجه سانتیگراد گرم شود.
4- پیرسازی لرزشی این روش در دمای محیط و به کمک نوسانات مافوق صورت انجام و حدود 30 دقیقه طول می­ کشد.

کاربرد:

پیرسازی فرامین، اجزاء اندازه­ گیری و اجزاء دقیق باعث پایداری بالای – ابعادی و – فرم می­ شود. در قالبها باعث افزایش سختی و نیز سختی یکنواخت می­ گردد.

عملیات حرارتی فولادهای ابزاری:

در قالب سازی، فولادهای ابزاری غیرآلیاژی، فولادهای سردکار و فولادهای گرم­کار کاربرد بیشتری دارند. از فولادهای تندبر در قالب سازی به ندرت استفاده می­ شود.

فولادهای ابزاری غیرآلیاژی:

در فولادهای ابزاری غیرآلیاژی مقدار کربن آن مشخص کننده خواص آن می­ باشد. مقدار کربن در این فولادها 0,45-1,5 درجه سانتیگراد است. این فولادها غالبا با آب سخت می­ شوند. عمق سختکاری آن حدود 2-5 mm است.
دمای بازپخت نرم 680-710 درجه سانتیگراد است. برگشت آن بسته به هدف کاربردی بین 180 درجه سانتیگراد و 300 درجه سانتیگراد است. سختی و استحکام سایشی این فولادها فقط تا دمای 250 درجه سانتیگراد پایدار می­ماند.


جدول 1: عملیات حرارتی فولادهای ابزاری غیرآلیاژی
مثالهای کاربردی در قالب سازیعمق سختی
mm
سختی
HRC
مواد خنک کننده
(کونچ)
دمای سختکاری
درجه سانتیگراد
سختی بعد از بازپخت نرم
HB 30
نام کوتاه طبق
DIN 17006
شماره مواد
قالبهای برش، سنبه های پرسی و ضرب2,0…3,0 65آب770…800190C 105 W11.1545
قالبهای برش3,5…5,058آب800…830190C 45 W1.1730
قالب گرم کار، سنبه کشش3,5…5,062روغن790…820217C 75 W1.1750
قالبهای آهنگری با حفره عمیق2,0…3,560آب790…820170C 55 W1.820
فولادهای سردکار:

درمورد دستورالعمل عملیات حرارتی فولادهای سردکار توجه به توصیه­ های تولید کننده آن بسیار مفید است (جدول 2).

دماهای – بارپخت نرم، – سختکاری و – برگشت بستگی زیاد به عناصر آلیاژی آن داشته و بدین جهت بسیار متفاوت است. فولاد سردکار با شماره مواد 1.2436 در دمای برگشت 100 درجه سانتیگراد سختی 64 HRC، در دمای برگشت 200 درجه سانتیگراد سختی 83 HRC و در دمای برگشت 300 درجه سانتیگراد سختی 60 HRC به دست خواهد آورد.
سختی فولاد تندبر با شماره مواد 1.3247 بعد از برگشت بیشتر از سختی آن بعد از کونچ است. به علاوه در مورد این فولاد توجه شود که ابتدا تا دمای 400-600 درجه سانتیگراد سپس در پیش گرم اولیه تا دمای 850 درجه سانتیگراد و در پیش گرم ثانویه تا دمای 1050 درجه سانتیگراد گرم و سختکاری آن در دمایی بین 1180 و 1210 درجه سانتیگراد انجام گیرد. دماها و مدت زمانهای نگهداری باید دقیقا مراعات شود.
جدول 2: عملیات حرارتی فولادهای سردکار

دمای برگشت
درجه سانتیگراد
سختی HRC بعد از کونچ مواد کونچدمای سختکاری
درجه سانتیگراد
سختی بعد از بازپخت نرم
HB 30
دمای بازپخت
درجه سانتیگراد
مشخصه طبق
DIN 17006
شماره مواد
300…15065روغن830...800211720...68085 Cr 11.2004
300…15058روغن1050...1020225800..750X 42 Cr 131.2083
250...18064روغن، هوا 980...930239830...800X 210 CrW 121.2436
350...18056روغن860...830238700...66045 NiCr 6 V1.2710
300...16059روغن، هوا 870...840217630...61050 NiCr 131.2721
250...15064روغن820...760211720...69090 MnCrV B1.2842
540...51067روغن، هوا1210...1180820...770S 2-10-1-81.3247
فولادهای گرم کار:

درمورد دستورالعمل عملیات حرارتی فولادهای گرم کار هم، به ویژه انواع پرآلیاژ آن، مخصوصا رعایت دقیق مدت زمان گرم کردن و مدت زمان نگهداری بسیار مفید است. سختی این فولادها بستگی به دمای برگشت دارد. به طور مثال فولاد قالب آهنگری با شماره مواد 1.2713 در دماهای برگشت زیر مقادیر استحکامی متفاوتی دارد. (جدول 3)
جدول 3: ارتباط استحکام و دمای برگشت (برای فولاد 1.2713)

700650600550500450400دمای برگشت به درجه سانتیگراد
880103012301320142015201620استحکام به N/mm2

جدول 4: عملیات حرارتی فولادهای گرم کار

دمای برگشت
درجه سانتیگراد
سختی با استحکام بعد از کونچمواد کونچدمای سختکاری
درجه سانتیگراد
سختی بعد از بازپخت نرم
HB 30
دمای بازپخت نرم
درجه سانتیگراد
مشخصه کوتاه طبق
DIN 17006
شماره مواد
500...40058 HRCآب820...790190710...680C 45 W1.1730
650...5502060 N/mm2 روغن1000...950219770...74048 CrMoV 6 71.2323
650...5501960 N/mm2روغن، هوا1050...1020235780...760X 38 CrMoV 5 11.2343
670...5501720 N/mm2روغن، هوا1050...1020230780...760X 32 CrMoV 3 31.2365
650...5001860 N/mm2روغن870...840240710...68055 NiCrMoV 61.2713






عملیات حرارتی فولادهای سازه ­ای:

در مورد فولادهای سازه ­ای نه فقط به افزایش سختی استحکام بلکه به حداکثر مقدار چقرمگی ممکن که قابل دسترسی است توجه می­ شود. بدین جهت فرایند عملیات حرارتی فولادهای سازه­ای از فولادهای ابزاری متفاوت است.





This post is also available in: English (English)

ورق آلیاژی تسمه فولادی

به سایت Bohlerco.com و صفحه پیرسازی خوش آمدید.

https://bohlerco.com/

LinkedIn
Share
Instagram
Telegram
WhatsApp
×

سلام!

برای چت در واتس اپ بر روی گزینه پشتیبانی کلیک نمایید و یا درصورت تمایل می توانید به آدرس info@Bohlerco.com  ایمیل ارسال نمایید.

× چگونه می‌توانم به شما کمک کنم؟